Antipsikotik ilaçların beyine etkisi

Antipsikotik ilaçlar beyini olumlu mu olumsuz mu etkiler

Antipsikotik ilaçların beyine etkisi öteden beri merak edilen bir konudur. Kullanımı konusu iki ucu keskin bir  bıçak olarak algılanır.

Peki bul algı doğru mu?

Son yapılan araştırma; şizofreni hastaları ve antipsikotiklerin etkisi hakkında olmakla birlikte  Otizmlilerde bu tarz ilaç kullanımı yaygın olduğu için paylaşmadan edemiyorum.

Antipsikotik ilaçlar beyin hacmini düşürüyor

18 Temmuz 2014’te yayınlanan çalışma ile antipsikotik ilaç kullanımının şizofreni hastalarının beyin hacminde hafif düzeyde azalmaya yol açtığı belirtildi. Bu gerilemenin bilişsel fonksiyonlara etkisinin olup olmadığı da araştırılan konular arasında.

Araştırmacılar ilk kez beyin hacmindeki azalmanın, hastaların bilişsel fonksiyonlarına zarar verip vermediğini incelemeyi başarmışlar. Dokuz yıllık izlem üzerine, bu düşüşün herhangi bir etkiye sahip görünmediğini kaydetmişler.

Bizler yaşlandıkça doğal olarak beyin hacmimizin bir kısmını kaybetmekteyiz. Diğer bir deyişle, beyin hücreleri ve bağlantılarının bir bölümü yaşlılıkla birlikte yitirilmektedir. Atrofi olarak bilinen bu süreç, genellikle otuzlu yaşlarda başlıyor ve yaşlandıkça bu düşüş devam ediyor.

Nedeni belirsiz olmasına rağmen, şizofreni hastalarının sağlıklı bireylere göre beyin hacimlerini daha hızlı oranda kaybettikleri bir süredir araştırmacılarca dillendirilmekteydi. Ancak PLoS ONE’da yayınlanan çalışma ile tescillenmiş oldu diyebiliriz.

Her ne kadar nedeni belirsiz denilse de artık bilinmekte ki beyin ve bağışıklık sistemi arasında direkt bağlantı tespit edildi. Belki de aranan suçlu bulunmuş bile olabilir.

Finlandiya Oulu Üniversitesi ve Cambridge Üniversitesi araştırmacılardan oluşan bir ekip;

hem sağlıklı bireyler hem de şizofreni hastalarının beyin hacmi azalma oranını araştırmışlar ve şizofreni hastalarının beyinlerinin daha fazla Atrofiye olduğunu belgelemişler.

Aynı çalışmada antipsikotik ilaçlar ile Atrofi arasındaki bağlantılar da incelemiş.

9 yıllık süre içinde 34 ile 43yaş aralığındaki 71 kontrol grubu sağlıklı birey ile 33 Şizofreni hastasının beyin taramaları karşılaştırılarak şizofreni hastalarının her yıl % 0.7 oranında, kontrol grubundaki bireylerin ise % 0.5 oranında beyin hacimlerini kaybettikleri tespit edilmiş.

Bilim adamlarının bazıları şizofreni tedavisinde kullanılan antipsikotik ilaçların beyin hacmindeki bu azalmaya bağlı olabileceğine ilişkin bir görüşe zaten sahiptiler. Bu araştırma neticesinde yüksek ilaç dozu ile beyin hacmindeki azalmanın ilişkisi olduğu gösterildi ve doğrulanmış oldu.

Antipsikotik ilaçlar eski nesil, yeni nesil diye ayrılıyor ama

Araştırma sonucundan önce bazı araştırmacılar, eski nesil antipsikotik ilaçların bunda etkili olduğunu ve yeni nesil ilaçların bu etkiye neden olmayacağını savunuyorlardı. Ancak, bu araştırma ile her iki grup antipsikotiklerin de beyin hacminde düşüşlerle ilişkili olduğu gösterilmiş oldu. Ancak, bu işin arkasındaki mekanizmanın ne olduğu hala tam olarak net değil.

Bahsi geçen araştırmada, azalan beyin hacmi ile bilişsel işlev kaybı şiddeti arasında herhangi bir bağlantı olup olmadığına da bakılmış ama anlamlı herhangi bir etki bulunamamış.

Oulu Üniversitesi Psikiyatri Bölümü’nden Profesör Juha Veijola, diyor ki:

“Yaşlandıkça hepimiz bazı beyin dokularımızı kaybediyoruz, ama şizofrenili insanlar daha hızlı oranda kayıp yaşıyor. Bu araştırmanın verilerine bakarak uzun süreli ilaç kullanımlarında antipsikotik dozlarının daha düşük tutulması belki bu kaybı az da olsa engelleyebilir.”

Cambridge Üniversitesi Psikiyatri Bölümü’nden Dr Graham Murray’de,

“Gelecekteki önemli araştırma konusu da hastanın daha sonraki yaşamında beyin hacim kaybının herhangi bir etkisinin olup olmadığını incelemek olacaktır. Bu beyin değişikliklerin önemini değerlendirmek için daha uzun takipler ile daha büyük katılımlı çalışmalarla daha fazla araştırma gerekiyor.” diyor.

Bana göre, araştırma, çok net bir sonuç vermiyor gibi görünse de şizofreni hastalarının yaşlanmayla beraber sağlıklı bireylere kıyasla beyin hacimlerinde daha hızlı bir kayıp olduğu net . Kaybın nedeni ilaç olabildiği gibi başka yapısal sebepler de olabilir. Mesela beslenme hataları ya da geçirilmiş viral hastalıklar ve benzeri…

Beyin otopsi araştırmasına dayanarak Pubmed de yayınlanan bir çalışmada, şizofreni hastalarının beyinlerinde özellikle basal ganglia bölgesinde EBV’ ye ( bir çeşit virüs) bağlı kronik enflamasyon tespit edilmişti. Belki de kronik enflamasyona bağlı kayıplar yaşanıyor olabilir. Hekim okurlarımız varsa onların görüşlerini de bilmek isterim. Ne de olsa ben sadece bir anneyim…

Sağlık ve huzur her daim yanımızda olsun…

Serpilgül Vural

Referans:

Juha Veijola, Joyce Y. Guo, Jani S. Moilanen, Erika Jääskeläinen, Jouko Miettunen, Merja Kyllönen, Marianne Haapea, Sanna Huhtaniska, Antti Alaräisänen, Pirjo Mäki, Vesa Kiviniemi, Juha Nikkinen, Tuomo Starck, Jukka J. Remes, Päivikki Tanskanen, Osmo Tervonen, Alle-Meije Wink, Angie Kehagia, John Suckling, Hiroyuki Kobayashi, Jennifer H. Barnett, Anna Barnes, Hannu J. Koponen, Peter B. Jones, Matti Isohanni, Graham K. Murray. Longitudinal Changes in Total Brain Volume in Schizophrenia: Relation to Symptom Severity, Cognition and Antipsychotic Medication. PLoS ONE, 2014; 9 (7): e101689 DOI: 10.1371/journal.pone.0101689

Benzer Konular